Selepas tersenarai, duit masuk ke syarikat atau ke poket bos?

Pembuka

Sebuah syarikat tersenarai, dan prospektusnya menulis: tiga ratus juta ringgit dikumpul. Bos nampak angka itu, tindak balas pertamanya ialah syarikat itu sekarang ada tiga ratus juta tunai dan boleh pergi berkembang. Belum tentu. Ada kemungkinan tiga ratus juta itu tak pernah melalui akaun syarikat walau sesen pun. Episod ini menjelaskannya: duit daripada penyenaraian itu sebenarnya masuk ke poket siapa?

Dua jenis saham, dua destinasi

Saham yang dijual kepada orang awam dalam penyenaraian datang daripada dua sumber sahaja. Pertama: saham baharu. Syarikat mencetak saham baharu dan menjualnya. Duit masuk ke syarikat. Bilangan saham bertambah, dan peratusan pemegang saham asal dicairkan. Kedua: saham sedia ada yang dijual. Bukan syarikat yang mencetak baharu, tetapi pemegang saham sedia ada mengeluarkan saham di tangannya sendiri dan menjualnya. Duit masuk ke poket peribadi pemegang saham itu. Bilangan saham syarikat tak berubah dan syarikat tak dapat sesen pun. Ingat satu ayat: saham baharu, duit masuk ke syarikat; saham sedia ada, duit masuk kepada orang. Kebanyakan tawaran awam permulaan mencampurkan kedua-duanya. Yang menjual saham sedia ada semata-mata lebih jarang, tetapi memang ada. Prospektus pasti menulis dengan jelas berapa bahagian setiap satu, dan setiap ringgit itu untuk apa. Halaman itulah halaman pertama yang patut dibuka pelabur runcit.

Jadi soalan yang patut anda tanya pun berbeza

Sebaik kedua-duanya diasingkan, soalan yang anda tanya pun berubah. Bila anda nampak syarikat menerima satu jumlah besar dengan menerbitkan saham baharu — soalannya: duit ini nak dibelanjakan di mana, dan berbaloi tak dibelanjakan di situ? Duit itu ada dalam syarikat, anda pemegang saham, anda ada bahagian. Bila anda nampak pemegang saham utama menjual banyak saham sedia ada — soalannya lain: kenapa dia mengeluarkan tunai pada harga ini, pada masa ini? Bukan bermakna menjual saham sedia ada itu semestinya tak elok. Seorang pengasas yang sudah dua puluh tahun berusaha dan mengeluarkan sedikit tunai itu perkara biasa. Tetapi duit itu masuk ke akaunnya, bukan ke akaun bank syarikat — dan dua perkara ini jangan dicampur menjadi satu.

Tempoh sekatan jualan: kenapa bos pun tak boleh terus jual selepas tersenarai

Seterusnya, tempoh sekatan jualan. Selepas tersenarai, bukan semua orang boleh menjual pada keesokan harinya. Kumpulan yang dikunci ini dalam peraturan dipanggil pemegang saham tertentu — termasuk pemegang saham pengawal, orang yang berkaitan dengan pemegang saham pengawal, dan pengarah eksekutif yang merupakan pemegang saham utama. Peraturannya terus terang: dalam enam bulan pertama selepas tersenarai, saham di tangan mereka tak boleh dijual, tak boleh dipindah milik, tak boleh ditukar nama walau sesaham pun. Selepas enam bulan, ia dilepaskan berperingkat secara perlahan-lahan — berapa peringkat dan berapa banyak setiap peringkat berbeza antara pasaran, dan yang mengikat ialah apa yang tertulis dalam prospektus syarikat itu. Kenapa peraturan ini wujud? Untuk menghalang bos daripada melambakkan sahamnya kepada pelabur runcit pada hari penyenaraian, mengambil duit dan pergi, meninggalkan sebuah syarikat yang tiada siapa jaga. Ada satu lapisan lagi yang jarang diketahui: orang yang mendapat saham pada harga murah sejurus sebelum penyenaraian pun dikunci. Kalau seorang pelabur yang bukan pemegang saham tertentu memperoleh saham dalam tempoh dua belas bulan sebelum permohonan penyenaraian dikemukakan, dan pada harga yang lebih rendah daripada harga tawaran awam — saham itu turut dikunci enam bulan. Peraturan ini menghalang "selit satu kumpulan saham murah kepada kawan sebelum tersenarai, dan mereka melepaskannya sebaik ia tersenarai".

Tiga jalan mengumpul dana selepas tersenarai

Penyenaraian bukan garisan penamat. Syarikat masih perlukan duit, dan ada tiga jalan. Pertama: terbitan hak. Ia diberi kepada setiap pemegang saham mengikut nisbah pegangan sedia ada. Anda ikut melanggan, peratusan anda tak berubah; anda tak melanggan, anda dicairkan. Ini yang paling adil antara ketiga-tiganya, sebab ia melindungi peratusan yang anda sudah ada. Kedua: penempatan persendirian. Ia diterbitkan hanya kepada orang tertentu — biasanya institusi atau pemegang saham strategik yang dibawa masuk, dan selalunya pada harga diskaun. Anda tiada bahagian. Jadi anda pasti dicairkan. Ketiga: terbitan hak dengan penajajaminan. Semua orang dapat tawaran mengikut nisbah, dan bahagian yang tak dilanggan ditanggung oleh penaja jamin. Asingkan ketiga-tiganya dan anda boleh membaca satu pengumuman dan tahu ia berita baik atau berita buruk: kedua-duanya "syarikat dapat duit", tetapi terbitan hak ialah semua orang sama-sama keluar duit, dan penempatan persendirian ialah anda dicairkan.

Soalan ini untuk bos yang tak tersenarai juga

Sampai di sini anda mungkin rasa episod ini tiada kaitan dengan anda sebab anda tak tersenarai. Ada kaitan. Dan ia soalan yang sama juga. Esok ada orang nak masuk ke dalam syarikat anda, dan di hujung perbincangan anda pasti akan sampai kepada ayat ini: duit ini membeli saham di tangan anda, atau melanggan saham baharu yang syarikat terbitkan? Membeli saham di tangan anda — duit masuk ke poket anda, syarikat masih syarikat yang sama dan masih kekurangan duit. Melanggan saham baharu — duit masuk ke syarikat, syarikat ada duit, tetapi peratusan anda dicairkan. Kedua-duanya sah, dan akibat kedua-duanya benar-benar berbeza. Bezanya pada apa yang anda mahu: tunai di tangan, atau syarikat yang membesar. Sangat banyak pertikaian pemegang saham bermula tepat di tempat ayat ini tak pernah dijelaskan: satu pihak sangka duit itu masuk ke syarikat, satu pihak lagi sangka dia membeli saham orang itu.

Penutup

Satu ayat penutup: bila nampak "berapa banyak dana dikumpul", tanya dahulu — masuk ke syarikat, atau kepada orang? Syarikat tersenarai kena menulisnya dalam prospektus. Syarikat anda menulisnya dalam perjanjian yang anda tandatangani dengan pihak sana. Nak bawa masuk pemegang saham, nak kira pencairan, nak perkara ini ditulis jelas dalam dokumen? Jom minum kopi dahulu dan borak pasal bisnes anda. Hal akaun, cari LTT. Saya LTT, membantu bos PKS faham akaun sendiri. Ikuti kami, jumpa lagi.