Dividen, tarikh ex-dividen, hak keutamaan melanggan, dan mewariskan saham kepada anak

Pembuka

Seorang bos beritahu saya, dia membeli saham sebuah syarikat khas untuk mengutip dividennya, masuk sehari selepas pengumuman dividen keluar. Dia tak dapat sesen pun. Dia tak buat apa-apa salah — dia cuma beli lambat sehari. Episod ini tiga perkara: bila kena beli barulah dividen itu dikira, apa hak anda bila syarikat menerbitkan saham baharu, dan — saham ini nanti macam mana nak diwariskan kepada anak.

Empat tarikh sesuatu dividen

Satu pembayaran dividen ada empat tarikh. Kalau tak dapat bezakan, jadilah macam bos tadi. Pertama, tarikh pengumuman. Syarikat mengumumkan berapa yang akan dibayar. Kedua, tarikh ex-dividen — inilah yang paling utama. Ketiga, tarikh rekod. Syarikat menutup daftarnya pada hari itu dan membayar ikut nama yang ada dalam daftar pemegang saham. Keempat, tarikh pembayaran. Duit masuk ke akaun anda. Peraturannya begini: tarikh ex-dividen ialah hari dagangan sebelum tarikh rekod. Letakkan tarikh sebenar: kalau tarikh rekod ialah 12 September, maka tarikh ex-dividen ialah 11 September. Maksudnya: sesiapa yang membeli pada 11 September atau selepasnya takkan dapat dividen kali ini. Hari terakhir untuk membeli dan masih boleh mengutipnya ialah 10 September. Kenapa? Sebab penyelesaian dagangan saham mengambil masa — anda tekan beli hari ini, nama anda takkan muncul dalam daftar pemegang saham hari ini juga.

Setimba air sejuk: membeli sebelum tarikh ex-dividen selalunya sia-sia

Jadi kalau beli sehari sebelum tarikh ex-dividen, dapat untung dividen tak? Kebanyakan masa, tidak. Sebab pada tarikh ex-dividen, harga saham biasanya jatuh sendiri lebih kurang sebanyak dividen itu. Tangan kiri terima dividen, tangan kanan harga jatuh lebih kurang sama banyak. Di tengah-tengah itu anda pula sudah membayar kos urus niaga. Dividen ialah hasil daripada memegang, bukan satu peluang arbitraj. Sambil itu, satu ayat untuk bos yang belum tersenarai: syarikat anda nak membayar dividen pun ada syaratnya — Akta Syarikat menetapkan ia hanya boleh dibayar daripada keuntungan yang boleh diagihkan, dan pengarah mesti mengesahkan bahawa dalam tempoh dua belas bulan selepas membayarnya syarikat masih mampu menjelaskan hutang yang matang. Sahkan hutang boleh dijelaskan dahulu, barulah bercakap pasal dividen. Susunannya tak boleh diterbalikkan.

Hak keutamaan melanggan: bahagian yang paling berkaitan dengan anda yang belum tersenarai

Bahagian yang seterusnya ini paling penting dalam episod ini. Akta Syarikat 2016 seksyen 85: bila syarikat hendak menerbitkan saham baharu yang setaraf dengan saham sedia ada — setaraf bermaksud hak mengundi atau hak pengagihan yang sama — ia mesti menawarkannya terlebih dahulu kepada pemegang saham sedia ada mengikut nisbah, supaya peratusan relatif setiap orang kekal sama. Dan seksyen itu ditulis terperinci: notis kena diberi, menyatakan bilangan saham dan tempohnya; tak menerima dalam tempoh itu dikira sebagai menolak; dan hanya selepas tempoh itu berlalu tanpa sesiapa melanggan barulah pengarah boleh menguruskannya secara lain. Itulah hak keutamaan melanggan. Maksudnya mudah: sebelum syarikat menerbitkan saham baharu, ia bertanya anda dahulu sama ada anda nak ikut. Bunyinya anda terlindung dengan baik. Tetapi — ayat pertama seksyen 85 ialah "tertakluk kepada perlembagaan". Dengan kata lain: perlembagaan boleh menghapuskan hak itu. Sebab itulah setiap tahun ada pemegang saham kecil datang kepada kami dan berkata, "asalnya saya ada tiga puluh peratus, syarikat menambah modal sekali, saya tinggal lapan peratus — mereka tak tanya saya pun." Buka perlembagaan dan peruntukan itu memang sudah lama dikecualikan. Bukan ada orang melanggar undang-undang, cuma dia tak baca semasa menandatangan dahulu. Jadi inti episod ini satu ayat sahaja: sebelum masuk ke dalam mana-mana syarikat, sebelum menandatangani perjanjian pemegang saham — baca perlembagaan dahulu, dan lihat sama ada hak keutamaan melanggan itu masih ada atau tidak.

Bapa kepada anak: tiga jalan

Bahagian terakhir: saham ini macam mana nak diwariskan kepada generasi seterusnya? Tiga jalan. Pertama: pindah milik semasa hidup. Tandatangan borang pindah milik saham dan daftarkan atas nama anak. Kena bayar duti setem; dan kalau perlembagaan ada sekatan ke atas pindah milik saham, kena lepas pintu pengarah dahulu. Kedua: serahkan kepada wasiat atau harta pusaka. Selepas orangnya pergi, wasi atau pentadbir harta pusaka yang menguruskannya. Masalahnya — di tengah-tengah itu probet atau surat kuasa mentadbir kena diperoleh dahulu, dan dalam tempoh itu saham tersekat. Ketiga: masukkan ke dalam syarikat pemegangan atau amanah. Saham dimasukkan ke dalam sebuah syarikat pemegangan, dan yang diwariskan nanti ialah saham syarikat pemegangan itu. Tetapi di sini ada satu kesan sampingan yang jarang sekali diingatkan kepada orang: sebaik sahaja sebuah syarikat muncul dalam daftar pemegang saham anda, syarikat anda bukan lagi "syarikat persendirian dikecualikan". Kenapa itu penting? Kami ada satu episod berasingan khas mengenai pinjaman pengarah — bagi ramai bos, baki yang tergantung dalam akaun mereka itu ditahan oleh status tersebut. Pada hari struktur pemegangan itu dibuat, sifat duit itu bertukar.

Yang benar-benar membunuh bisnes keluarga bukan cukai

Satu ayat jujur. Malaysia tiada duti harta pusaka. Jadi yang memutuskan bisnes keluarga tak pernah pun cukai. Ia ketiadaan aturan. Bos meninggal. Saham tersekat dalam prosedur harta pusaka, berbulan-bulan, kadang-kadang bertahun. Mesyuarat lembaga tak boleh diadakan sebab bilangan pengarah tak cukup. Akaun bank tak boleh bergerak sebab orang yang menandatangan sudah tiada. Pembekal tak menghantar barang, pekerja tak dapat gaji. Syarikat masih ada. Cuma tiada siapa yang berkuasa menandatangan. Yang anda mahu tinggalkan kepada anak bukan setimbun sijil saham. Ia sebuah syarikat yang boleh bergerak.

Penutup

Tiga perkara: untuk dividen lihat tarikh ex-dividen, untuk saham baharu lihat hak keutamaan melanggan dalam perlembagaan, untuk pewarisan lihat ada aturan atau tidak. Ketiga-tiganya tak susah. Yang susah ialah tiada siapa mengingatkan anda supaya pergi melihatnya. Nak selesaikan perlembagaan, perjanjian pemegang saham dan pewarisan sekali gus? Jom minum kopi dahulu dan borak pasal bisnes anda. Hal akaun, cari LTT. Saya LTT, membantu bos PKS faham akaun sendiri. Ikuti kami, jumpa lagi.